Το μνημείο του ΚΚΕ στο Λαζαρέτο στέκει «όρθιο απέναντι στην ιστορία»

Τα αποκαλυπτήρια μνημείου, αφιερωμένου στη μνήμη των περίπου 200 κομμουνιστών και αγωνιστών που εκτελέστηκαν στη νησίδα Λαζαρέτο της Κέρκυρας, πραγματοποίησε την Κυριακή η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ. Στην εκδήλωση, ο Γενικός Γραμματέας Δημήτρης Κουτσούμπας έκανε λόγο για εκπλήρωση ιστορικού χρέους και ανακοίνωσε τη συνέχιση της έρευνας για την πλήρη διαλεύκανση των γεγονότων.

Σε μια ατμόσφαιρα έντονης συγκινησιακής φόρτισης και παρά την ισχυρή βροχόπτωση που εκδηλώθηκε κατά τη διάρκειά της, πραγματοποιήθηκε την Κυριακή η εκδήλωση της ΚΕ του ΚΚΕ στην ιστορική νησίδα Λαζαρέτο της Κέρκυρας. Εκατοντάδες μέλη και φίλοι του κόμματος μεταφέρθηκαν με δύο δρομολόγια από το λιμάνι της Κέρκυρας, σχηματίζοντας πορεία με την άφιξή τους στο νησί και φωνάζοντας το σύνθημα «Ένας αιώνας αγώνας και θυσία το ΚΚΕ στην πρωτοπορία».

Κεντρικό σημείο της εκδήλωσης ήταν τα αποκαλυπτήρια του μνημείου προς τιμήν των αγωνιστών της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης και του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, οι οποίοι εκτελέστηκαν στον συγκεκριμένο τόπο μαρτυρίου από το μετεμφυλιακό κράτος. Η τελετή ξεκίνησε με μια συμβολική «συνομιλία», όπου εναλλάσσονταν στίχοι από το ποίημα του Γιάννη Ρίτσου «Στο ΚΚΕ» με αποσπάσματα από την τελευταία επιστολή του εκτελεσμένου Ηλία Λιάκουρα προς τη σύζυγό του.

Το τελευταίο έργο του Βασίλη Δωρόπουλου

Το μνημείο αποτελεί το τελευταίο έργο του γλύπτη Βασίλη Δωρόπουλου, ο οποίος έφυγε από τη ζωή πριν προλάβει να το δει ολοκληρωμένο στον φυσικό του χώρο, αν και, όπως ανέφερε ο Δημήτρης Κουτσούμπας, το επέβλεπε εικαστικά μέχρι την τελευταία στιγμή. Το έργο, που κέρδισε το πρώτο βραβείο στον πανελλήνιο διαγωνισμό που προκήρυξε η ΚΕ του ΚΚΕ τον Νοέμβριο του 2022, είναι μια ορειχάλκινη σύνθεση.

Όπως περιέγραψε στην εισαγωγική του ομιλία ο Γραμματέας της Νομαρχιακής Επιτροπής Κέρκυρας του ΚΚΕ, Γιάννης Μπορμπότης, το γλυπτό «υψώνεται σαν κίονας φτιαγμένος από μία μάζα ανθρώπινων σωμάτων σε ανάταση». Τα πλεγμένα σώματα σχηματίζουν μια υψωμένη γροθιά που, σύμφωνα με τον γλύπτη, συμβολίζει την ανάταση της θυσίας, τον σύνδεσμο των γήινων με τις αιώνιες αξίες και εκφράζει την τελική δικαίωση και νίκη των αγωνιστών. Στην εκδήλωση παρέστη και η οικογένεια του εκλιπόντος καλλιτέχνη.

Στην ομιλία του, ο Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, τόνισε πως με την ανέγερση του μνημείου το κόμμα εκπληρώνει ένα «ιστορικό χρέος» και μια υπόσχεση που είχε δώσει τον Νοέμβριο του 2021, να μην επιτρέψει να σβηστεί το Λαζαρέτο από τον χάρτη ως ιστορικός τόπος. Το μνημείο, όπως είπε, είναι αφιερωμένο όχι μόνο στους περίπου 200 εκτελεσμένους, αλλά και στους αντιστασιακούς που κρατήθηκαν και βασανίστηκαν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης που είχαν δημιουργήσει στο νησί οι Ιταλοί φασίστες κατακτητές.

Η έρευνα για τους εκτελεσμένους συνεχίζεται

Ο κ. Κουτσούμπας ανακοίνωσε ότι το ΚΚΕ συνεχίζει «υπεύθυνα και σε βάθος» την έρευνα για το Λαζαρέτο, με στόχο να φέρει στο φως όλη την αλήθεια και το πλήρες μέγεθος του, όπως το χαρακτήρισε, «εγκλήματος σε βάρος του ελληνικού λαού». Πρωταρχικός στόχος είναι ο εντοπισμός των άγνωστων ονομάτων και άλλων αγωνιστών που εκτελέστηκαν στη νησίδα, πέραν των 112 ταυτοποιημένων.

Ως παράδειγμα, ανέφερε τον πρόσφατο εντοπισμό στρατιωτικού εγγράφου που πιστοποιεί την εκτέλεση του Κρητικού αγωνιστή Λευτέρη Ταμπελάκη στις 4 Νοεμβρίου 1947, ο οποίος εκτελέστηκε σε ηλικία 25 ετών. Επιπλέον, η έρευνα έχει εντοπίσει σε ΦΕΚ και ληξιαρχικά στοιχεία άλλες 14 περιπτώσεις εκτελεσμένων στο Λαζαρέτο την περίοδο 1947-1949, για τους οποίους υπάρχουν μαρτυρίες ότι ήταν αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης.

Παράλληλα, το κόμμα διερευνά μαρτυρίες παλιών αγωνιστών για δεκάδες άλλους εκτελεσμένους, όπως αυτή του Γιώργη Τρικαλινού, που είχε δημοσιευθεί στον «Ριζοσπάστη» το 1976. Ο κ. Κουτσούμπας δεσμεύτηκε επίσης ότι το ΚΚΕ θα αναδείξει τις «άδικες δίκες» των εκτελεσμένων. Ανέφερε ότι έχουν ήδη συγκεντρωθεί υλικά από τις δίκες 68 εκτελεσμένων, από τις οποίες προκύπτει, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία, ότι το 70% (48 περιπτώσεις) καταδικάστηκαν σε θάνατο για δράση κατά την περίοδο της Κατοχής, δηλαδή για τη συμμετοχή τους στο ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ.

Σε χειρότερη κατάσταση το νησί

Ο Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ άσκησε κριτική στην κυβέρνηση για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα η νησίδα. Υποστήριξε ότι, παρά το γεγονός ότι η πίεση του κόμματος συνέβαλε στο να περάσει η κυριότητα του Λαζαρέτο από την ΕΤΑΔ στον Δήμο Κέρκυρας, η κατάσταση είναι «σε χειρότερη κατάσταση» σε σχέση με το 2021, «με το κτίριο να έχει ακόμη περισσότερες φθορές από τον καιρό αλλά και από τους βανδαλισμούς».

Στο πλαίσιο αυτό, το ΚΚΕ επαναφέρει μια σειρά από αιτήματα και δηλώνει ότι θα συνεχίσει να πιέζει για την υλοποίησή τους. Αυτά περιλαμβάνουν:

• Τον έλεγχο στατικότητας του τοίχου των εκτελέσεων και τις απαραίτητες εργασίες στήριξης και συντήρησής του.
• Την επισκευή και ανάδειξη του κτιρίου της εκκλησίας που υπάρχει στο νησί.
• Τη συντήρηση των μαρμάρινων σταυρών με τα ονόματα των εκτελεσμένων.
• Τον αποχαρακτηρισμό του Λαζαρέτο από «μνημείο εθνικής συμφιλίωσης», καθώς ο χαρακτηρισμός αυτός, κατά το ΚΚΕ, «προσβάλλει και παραποιεί την ιστορία», και την παραμονή του χαρακτηρισμού «ιστορικό μνημείο».
• Το κεντρικό αίτημα για τη λειτουργία Μουσείου στο Λαζαρέτο, το οποίο θα αναδεικνύει το πραγματικό νόημα της θυσίας όσων εκτελέστηκαν εκεί.

Ευχαριστίες και η συμβολή της τοπικής κοινωνίας

Στην ομιλία του, ο Γραμματέας της Νομαρχιακής Επιτροπής, Γιάννης Μπορμπότης, ευχαρίστησε το Δημοτικό Συμβούλιο Κεντρικής Κέρκυρας για την ομόφωνη απόφαση, την Εφορεία Αρχαιοτήτων, τις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού και του Δήμου για τις αδειοδοτήσεις. Ιδιαίτερη μνεία έκανε στους καλλιτέχνες που πλαισίωσαν την εκδήλωση, όπως τους ζωγράφους Άγγελο Γερακάρη και Γιώργο Παπαβλασσόπουλο, αλλά και στα μέλη και τους φίλους του κόμματος και της ΚΝΕ για την εθελοντική τους προσφορά, ειδικά σε όσους περιφρούρησαν το μνημείο για μία εβδομάδα πριν τα αποκαλυπτήρια. Τέλος, ευχαρίστησε όσους στήριξαν οικονομικά το έργο και όσους συνεισφέρουν στην ιστορική έρευνα με αρχειακό υλικό.