Η Χρυσή Αυγή ηττήθηκε… Ο φασισμός;

Τα αποτελέσματα των τελευταίων εκλογών έφεραν το ναζιστικό μόρφωμα της Χρυσής Αυγής, εκτός Βουλής. Το αποτέλεσμα χαιρετίστηκε… Φυσική η ψυχική ικανοποίηση για το έστω και στα εκλογικά ποσοστά σημαντικό πλήγμα για τον εσμό, που μας ντροπιάζει στον χωροχρόνο της εποχής μας. Διαφωνούμε ριζικά στις «προεκτάσεις» για την αποτίμηση της ήττας. Όταν, δηλαδή, η ευχαρίστηση ενδύεται το φόρεμα του δημοκρατικού θριάμβου… Η δημιουργία και η μέχρι σήμερα πορεία της Χρυσής Αυγής αποτελεί ένα από τα καλύτερα παραδείγματα για όποιον συμμερίζεται την άποψη πως ο φασισμός και οι εκφράσεις του αποτελούν σημαντική εφεδρεία του καπιταλισμού, που τις χρησιμοποιεί με υψηλού βαθμού μαεστρία για τον χειρισμό των πολιτικών του αναγκών. Ας θυμηθούμε λοιπόν: Η Χρυσή Αυγή κατέθεσε τα δηλωτικά πιστοποιητικά της με βομβιστικές επιθέσεις σε πολιτιστικά στέκια, σε ομάδες φοιτητών, σε ανέμελους πολίτες στη γειτονιά τους… «Ξεχασμένη» δυστυχώς παραμένει η βομβιστική επίθεση στον κινηματογράφο: «Ελλη» όπου το φασισταριό …δεν ενέκρινε την προβολή σοβιετικής ταινίας και σκόρπισε τρόμο και έχυσε αίμα… Τότε, όμως, η παρουσία των νοσταλγών της χούντας ιδιαίτερα με πρόσφατες και ζωντανές πληγές του μακελέματος στο Πολυτεχνείο και της Κυπριακής τραγωδίας δεν ήταν και τόσο άνετη. Την ίδια ώρα, η «νίκη» και η «εδραίωση» της δημοκρατίας βρισκόταν στο προσκήνιο του πολιτικού εποικοδομήματος. Με μπόλικη …αφέλεια, χάρη και ελαφρότητα, που είχαν συνεπάρει και τμήμα της ρεφορμιστικής αριστεράς ως συστατικό στοιχείο μιας υποθετικής εθνικής ενότητας… Ατυχώς, την ίδια ώρα, η υπόλοιπη αριστερά βαθειά απασχολημένη με πρωτεύοντες και δευτερεύοντες εμφύλιους, θεωρούσε δεδομένη την αντιφασιστική γνώση και συνείδηση της νεολαίας και του λαού… Αντιμετώπιζε, λοιπόν ζητήματα καθημερινής αντιφασιστικής ενημέρωσης και αγωγής ως δευτερεύοντα, μπροστά στα κεντρικά ζητήματα αντιϊμπεριαλιστικών-αντιμονοπωλιακών στόχων, που πολλές φορές μηχανιστικά έβαζε. Εξάλλου στον χώρο της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς, η άμιλλα επαναστατικότητας είχε ως βασικό κριτήριο το πόσο άμεσα βάζεις τον στόχο της σοσιαλιστικής επανάστασης…
Η διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης και η καπιταλιστική παλινόρθωση σε ολόκληρο το ανατολικό μπλοκ, δεν λειτούργησαν στην χώρα μας (και ίσως γενικότερα στο κόσμο) ως άμεσα και ισχυρά ερεθίσματα προβληματισμού για τα αίτια αυτής της εύλογα αναμενόμενης κατάρρευσης από ορισμένους που σκέπτονταν και έκριναν τα συμβάντα μετά την Οκτωβριανή επανάσταση μέχρι τώρα… Η διάλυση του «υπαρκτού» ως τραπουλόχαρτου προκάλεσε -τουλάχιστον εδώ- μία έξαρση δογματισμού και σεχταρισμού, που στις μέρες μας φτάνει μέχρι την ανατροπή ερμηνειών για τις σημαντικότερες καταχτήσεις των αγώνων και της ιστορίας μας. Η συγκλονιστική επιστολή Ζαχαριάδη από τις φυλακές της Κέρκυρας (μοναδικό στον κόσμο μνημείο αντιφασιστικού λόγου κομμουνιστή ηγέτη, με άμεση πρόσβαση στην κρίση και τα αισθήματα του Ελληνικού λαού, με σαφήνεια, αγωνιστικό πνεύμα αλλά και πολιτική σεμνότητα, χωρίς την χρησιμοποίηση ούτε μία φορά των λέξεων: κομμουνιστής, ΚΚΕ κ.λ.π.) είναι εξαίρετο υλικό προς μελέτη και διαπαιδαγώγηση. Πλάι στην επιχειρούμενη ανατροπή ιστορικών δεδομένων βρίσκεται και η προσφάτως ασκούμενη (έστω και δειλά) «από αριστερά» κριτική στο πρόγραμμα και την δράση του ΕΑΜ, του ισχυρότερου (χωρίς κανενός είδους παρωπίδες) αντιναζιστικού-αντιφασιστικού, δημοκρατικού, πατριωτικού μετώπου στις εμπόλεμες ζώνες της εποχής, με συγκλονιστικά ανεπανάληπτο βαθμό συσπείρωσης του εντόπιου λαού, δηλαδή του Ελληνικού.
Σε αυτό το κλίμα στην παρουσία, την δράση, και τους ιδεολογικοπολιτικούς προσανατολισμούς της αριστεράς η πληροφόρηση για το κάθε είδους ακροδεξιό τερατούργημα πέρασε σε δεύτερη, σαφώς υποδεέστερη μοίρα. Την ίδια ώρα, δηλαδή μετά την πτώση του «υπαρκτού» και την ταυτόχρονη σταδιακή αύξηση των μεταναστεύσεων από Αφρική, Μέση και Απω Ανατολή, το ιδεολογικοπολιτικό σκηνικό στην Ευρώπη υπέστη μία ταχεία συνεχή μετατόπιση προς τα δεξιά. Η κατάρρευση στην ανατολή, υπήρξε το επίσημο άλλοθι για την υιοθεσία του νεοφιλελευθερισμού ακόμη και από ευρύτατα τμήματα της σοσιαλδημοκρατίας. Και αυτό μόλις λίγα χρόνια μετά την τρομακτική και τρομοκρατική εμπειρία από τον νεοφιλελεύθερο πειραματισμό του Πινοσέτ στην Χιλή. Ο δήθεν μεταρρυθμισμός επεκτάθηκε ταχύτατα σε προγράμματα, διακηρύξεις, πλαίσια δράσης, ήθη και εμπράγματη πολιτική εφαρμογή από τους πιο διακρινόμενους εκπροσώπους της σοσιαλδημοκρατίας, μεταξύ των οποίων και πλείστοι «ημέτεροι». Αυτή η (φυσιολογική) εξέλιξη του χώρου στην ουσία επιδοκιμάζει το προπαγανδιστικό παραλήρημα υπέρ της «ανάπτυξης» χωρίς ίχνος αναφοράς στην εγκατάλειψη της κοινωνίας στο δρόμο της μαζικής φτωχοποίησης. Η εργασία μετατράπηκε σε απασχόληση, που μάλιστα υπό συνθήκες πλήρους ανασφάλειας …προάγει την ανάπτυξη.
Στο μεταξύ, ο νεοφιλελεύθερος Αρμαγεδώνας για λόγους οικονομικούς και πολιτικούς χρειαζόταν την ευρύτερη δυνατή ανοχή των λαϊκών στρωμάτων. Σε αυτή την κατεύθυνση βοήθησε και βοηθάει η εκθετική μαζικοποίηση του μεταναστευτικού κύματος από χώρες, που οι ίδιοι ιμπεριαλιστές μετέτρεψαν σε κολάσεις εμφυλίων με άμεσους πρωταγωνιστές τα δικά τους παιδιά που με πολλή στοργή ανέθρεψαν, δηλαδή τους ισλαμιστές φονταμενταλιστές.
Είναι πιθανότατα η πρώτη φορά που σε τόσες πολλές ευρωπαϊκές χώρες ο φασισμός έχει «λόγο» μαζικής ανοχής και στήριξης. Η επίγνωση πως ο φασισμός είναι γνήσιο τέκνο του καπιταλισμού αποτελεί ασφαλώς απαραίτητο ταυτολογικό στοιχείο ενός αριστερού. Δεν ισχύει, όμως το ίδιο για πολλούς πολίτες με γνήσιες (ως ένα βαθμό) δημοκρατικές ευαισθησίες και τους οποίους η δράση της αριστεράς πρέπει να έχει ως σταθερό στόχο προσέγγισης, ιδιαίτερα σήμερα, όπου η καπιταλιστική νεοφιλελεύθερη αγριότητα εξελίσσεται χωρίς προηγούμενο. Εκφραση ακραίου σεχταρισμού είναι η θεώρηση ως προαπαιτούμενου για τον μέσο πολίτη να έχει κατανοήσει τους γενεσιουργούς μηχανισμούς και τις σχέσεις καπιταλισμού-φασισμού, ναζισμού. Η ζωή ασφαλώς προχωράει όταν το αίτιο ωριμάσει αρκετά για να προκαλέσει το αιτιατό. Όμως, στην κατανόηση των δεδομένων της κοινωνικών φαινομένων, η πορεία είναι αντίστροφη. Από το μικρό, ειδικό και επιφαινόμενο αιτιατό προς στο γενικό και δομικό αίτιο. Αυτή την φυσική πορεία δεν μπορεί κανείς να την παραβιάσει ή έστω να εκβιάσει. Χρέος του συνειδητού αριστερού, της αριστεράς ως ολότητας είναι η καταλυτική παρέμβαση για την επιτάχυνση και μαζικοποίηση αυτής της πορείας. Και αυτό πρακτικά, σημαίνει επικοινωνία, επαφή, πολιτιστικά ερεθίσματα, (βιβλίο, εικόνα, ήχος), αγωνιστική συμπόρευση για τα καθημερινά, διάλογο πάνω σε προβληματισμούς και αμφιθυμίες, σεβασμό της ισοτιμίας, ρήξη με το πνεύμα της «άνωθεν» προεγκατεστημένης υπεροχής, άνοιγμα της «αλήθειας» μας στην κρίση και την πράξη των πολλών. Προθυμία για αμφίδρομη σχέση. Αποδοχή, πως ο καθοδηγητικός ρόλος καταχτιέται με την συνέπεια και την εντιμότητα σκέψης, λόγου και πράξης. Όλα αυτά είναι ΜΕΤΩΠΟ, που νομίζω ότι είναι απολύτως αναγκαίο ως conditio sine qua non. Ατυχώς, μέχρι σήμερα οι προσπάθειες -έστω και λίγες- μίας απλής, έστω και εκλογικής, συμπόρευσης σχημάτων της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς -δηλαδή ενός εξαιρετικά περιορισμένου τμήματος του όλου αναγκαίου- καταλήγουν ως προκλήσεις σε βάρος της κοινής λογικής αλλά και της ίδιας της σοβαρότητάς μας.
Με διακατέχει αρκετή απαισιοδοξία για την πιθανότητα να ανταποκριθούμε στα σύγχρονα δεδομένα. Τουλάχιστον οι ομήλικοί μου -πάνω ή κάτω-. Η μακρά θητεία μας μέσα ή πλάι σε σχήματα γραφειοκρατικά, σεχταριστικά και μεταφυσικά δογματικά μας καθιστούν δομικά ακατάλληλους για την υπέρβαση, που απαιτεί η σύγχρονη πραγματικότητα. Εχουμε υποστεί «κυτταρική δηλητηρίαση», όπως παλιότερα έλεγε αγαπημένος φίλος και ο βαθμός της δηλητηρίασής μας είναι ανάλογος του χρόνου έκθεσης και αντίστροφα ανάλογος της απόστασης από τους πυρήνες των μηχανισμών. Αντιμετωπίζουμε τις σύγχρονες προκλήσεις επιστήμης και τεχνολογίας (γονιαδιακές παρεμβάσεις, παραγωγή ζωής, υπολογιστικές μηχανές με αυτονομία σκέψης και αναπαραγωγής κ.λ.π.) με παιδικά ανόητη ευκολία. Αρκετοί πάντως από αυτούς που «γνωρίζουν», θεωρούν με αφέλεια σε βαθμό νοητικής υστέρησης, πως όλα είναι υπό τον έλεγχο αιώνιων αληθειών… Καμία αγωνία… Εξ αυτού και η δική μας απαισιοδοξία. Εξακολουθούμε, βέβαια να πιστεύουμε, πως τα προβλήματα της ζωής σε όλα τα επίπεδα (οικονομικό, κοινωνικό, πολιτισμικό περιβαλλοντικό) θα σπρώξουν την ιστορία προς τα μπρός με νέους «αμόλυντους» από τις δικές μας τοξικώσεις, επαναστάτες… Όχι οι φωτισμένες πρωτοπορίες (ο ρόλος των πρωτοποριών δεν αμφισβητείται) αλλά η μαζικότερη δυνατή συμμετοχή αυτών, που το πρόβλημα τους αφορά… Σε επίπεδο βούλησης, ιδεολογίας, χάραξης πολιτικής και -κυρίως- πολιτικής δράσης.