Ο Υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Κώστας Κατσαφάδος απάντησε στην ερώτηση του προέδρου της Ελληνικής Λύσης Κυριάκου Βελόπουλου στην ερώτηση για την δραματική επιδείνωση του οδικού δικτύου της Κέρκυρας λόγω πρωτοφανών βροχοπτώσεων
Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΒΕΛΟΠΟΥΛΟΥ
ΠΡΟΣ: Τον κ. Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών
Τον κ. Υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας
Τον κ. Υπουργό Εσωτερικών
ΘΕΜΑ: «Δραματική επιδείνωση του οδικού δικτύου της Κέρκυρας λόγω
πρωτοφανών βροχοπτώσεων»
Κύριοι Υπουργοί,
Η Κέρκυρα βιώνει πρωτοφανή φαινόμενα έντονης και παρατεταμένης βροχόπτωσης, με καταγεγραμμένες ποσότητες που υπερβαίνουν κάθε ιστορικό προηγούμενο. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, στην πόλη της Κέρκυρας έχουν καταγραφεί άνω των 1.700 χιλιοστών βροχής, ενώ στις ορεινές περιοχές του νησιού τα ύψη βροχόπτωσης φτάνουν έως και τα 2.300 χιλιοστά. Οι ποσότητες αυτές συνιστούν ακραίο καιρικό φαινόμενο, με σοβαρές επιπτώσεις στις υποδομές, στη δημόσια ασφάλεια και στην καθημερινότητα των πολιτών.
Το οδικό δίκτυο βρίσκεται σε δραματική κατάσταση. Στην παραλία του Αρρίλα, έναν από τους πλέον τουριστικούς προορισμούς του νησιού, ο δρόμος έχει καταστραφεί πλήρως, με εκτεταμένες φθορές στο οδόστρωμα, αποκολλήσεις πλακών και έντονη διάβρωση του εδάφους από χειμάρρους και υδάτινες ροές, καθιστώντας τη διέλευση επικίνδυνη ακόμη και για πεζούς. Παράλληλα, σοβαρές κατολισθήσεις έχουν καταγραφεί στην Παλαιοκαστρίτσα, στους Λάκωνες και γενικότερα σε ολόκληρη τη δυτική Κέρκυρα, με αποτέλεσμα τη διακοπή ή σοβαρή δυσχέρεια στις οδικές συνδέσεις μεταξύ χωριών, τουριστικών περιοχών και βασικών υποδομών.
Η κατάσταση αυτή δε συνιστά μόνο πρόβλημα λειτουργικότητας των μετακινήσεων αλλά ζήτημα δημόσιας ασφάλειας, πολιτικής προστασίας και οικονομικής επιβίωσης του νησιού, ιδίως εν όψει της τουριστικής περιόδου. Απαιτείται άμεση, συντονισμένη και θεσμική παρέμβαση της Πολιτείας τόσο σε επίπεδο αποκατάστασης ζημιών όσο και σε επίπεδο πρόληψης μελλοντικών κινδύνων.
Με δεδομένα όλα τα παραπάνω,
Ερωτώνται οι κ. κ. Υπουργοί:
1. Ποια άμεσα μέτρα προτίθενται να λάβουν για την αποκατάσταση του οδικού δικτύου στις πληγείσες περιοχές της Κέρκυρας, με σαφές χρονοδιάγραμμα έργων και εξασφαλισμένη χρηματοδότηση;
2. Υπάρχει ολοκληρωμένο σχέδιο αντιπλημμυρικής προστασίας και θωράκισης των υποδομών του νησιού απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα, και αν ναι, ποιο είναι το στάδιο υλοποίησής του;
3. Προβλέπεται ειδικό πρόγραμμα έκτακτης ενίσχυσης για τους πληγέντες δήμους, τις τοπικές επιχειρήσεις και τους κατοίκους τόσο για την αποκατάσταση ζημιών όσο και για την οικονομική στήριξη της τοπικής κοινωνίας;
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΥ
Σε απάντηση του ανωτέρω μέσου κοινοβουλευτικού ελέγχου, σας γνωρίζουμε ότι, δυνάμει διατάξεων του ν. 4797/ 2021 (Φ.Ε.Κ. Α’ – 66), σε επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων και των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, καθώς και σε μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα Φορείς που πλήττονται από θεομηνίες, δύναται να παρέχεται επιχορήγηση για την αντιμετώπιση ζημιών μετά από θεομηνία.
Ειδικότερα, σε επιχειρήσεις και σε μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα Φορείς που πλήττονται από θεομηνίες δύναται να παρέχεται επιχορήγηση για την αντιμετώπιση ζημιών μετά από θεομηνία, από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
Ως θεομηνίες ορίζονται αποκλειστικά τα εξής φαινόμενα: σεισμοί, χιονοστιβάδες, κατολισθήσεις και πλημμύρες, ανεμοστρόβιλοι, τυφώνες, εκρήξεις ηφαιστείων, πυρκαγιές δασών, καθώς και ανεξέλεγκτες πυρκαγιές από φυσικά αίτια.
Η επιχορήγηση δύναται να καλύπτει μέρος των υλικών ζημιών που προκλήθηκαν από θεομηνία σε στοιχεία ενεργητικού, όπως εξοπλισμός, πρώτες ύλες, εμπορεύματα, φορτηγά αυτοκίνητα δημόσιας και ιδιωτικής χρήσης, καθώς και αυτοκίνητα επαγγελματικής χρήσης, μέσα παραγωγής, συμπεριλαμβανομένου και του εγγείου κεφαλαίου, και αποθηκευμένα προϊόντα, τα οποία καταγράφηκαν ως κατεστραμμένα.
Η επιχορήγηση του ν. 4797/ 2021 (Φ.Ε.Κ. Α’ – 66) εφαρμόζεται και σε αγροτικές εκμεταλλεύσεις που ανήκουν σε νομικά πρόσωπα. Η επιχορήγηση δεν καλύπτει ζημιές, οι οποίες καλύπτονται από τους Κανονισμούς του Οργανισμού Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΕΛ.Γ.Α.) για την ασφάλιση της φυτικής παραγωγής και του ζωικού κεφαλαίου, από τον εκάστοτε Κανονισμό Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων (Κ.Ο.Ε.) ή από λοιπά καθεστώτα ενίσχυσης του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, καθώς και ζημιές σε φυτική παραγωγή ή φυτικό κεφάλαιο, εκτός αν εκδοθεί σχετική Κ.Υ.Α. που να επιτρέπει την κάλυψη των ζημιών του Κανονισμού Κ.Ο.Ε. από το πλαίσιο της κρατικής αρωγής.
Όσον αφορά σε αγροτικές εκμεταλλεύσεις που ανήκουν σε φυσικά πρόσωπα, δυνάμει του άρθρου 12Γ του ν. 4797/ 2021 (Φ.Ε.Κ. Α’ – 66), όπως αυτό προστέθηκε με το άρθρο 10 του ν. 5116/ 2024 (Φ.Ε.Κ. Α’ – 100), τα ανωτέρω δύναται να εφαρμοστούν αναλογικά, μόνο
κατόπιν εισήγησης της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικής Αρωγής, έπειτα από αίτημα του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και έκδοση σχετικής Κ.Υ.Α..
Επισημαίνεται ότι η επιχορήγηση και η προκαταβολή έναντι επιχορήγησης είναι αφορολόγητη, ακατάσχετη και ανεκχώρητη στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε άλλης γενικής ή ειδικής διάταξης, μη εφαρμοζόμενης της παρ. 1 του άρθρου 47 του ν. 4172/ 2013 (Φ.Ε.Κ. Α’ – 167) σε περίπτωση διανομής ή κεφαλαιοποίησής της, δεν υπόκειται σε οποιοδήποτε τέλος, εισφορά ή άλλη κράτηση υπέρ του Δημοσίου, δεν δεσμεύεται και δεν συμψηφίζεται με βεβαιωμένα χρέη προς το Δημόσιο, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και τα νομικά πρόσωπά τους, τα ασφαλιστικά ταμεία ή πιστωτικά ιδρύματα [άρθρο 4 παρ. 4 του ν. 4797/ 2021 (Φ.Ε.Κ. Α’ – 66)].
Σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, για την έκδοση Υ.Α. για την παροχή επιχορήγησης και προκαταβολής, απαραίτητες προϋποθέσεις είναι:
α) η καταγραφή ζημιών των εν λόγω επιχειρήσεων από τις Επιτροπές Κρατικής Αρωγής που ορίζονται από την αρμόδια Περιφέρεια και η αποστολή της συγκεντρωτικής κατάστασης των επιχειρήσεων και των ζημιών στη Γενική Διεύθυνση Κρατικής Αρωγής και Συντονισμού και
β) η έκδοση Κ.Υ.Α. οριοθέτησης με επισπεύδουσα Υπηρεσία τη Γενική Διεύθυνση Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών Καταστροφών (Γ.Δ.Α.Ε.Φ.Κ.), με την οποία οριοθετούνται οι πληγείσες περιοχές από θεομηνία ή στην περίπτωση κατά την οποία παρατηρούνται σημαντικές και εκτεταμένες ζημιές σε αριθμό πληγεισών αγροτικών εκμεταλλεύσεων ή σε μέγεθος καταστροφής και οι περιοχές δεν δύνανται να οριοθετηθούν ως άνω, η έκδοση Κ.Υ.Α. οριοθέτησης που εκδίδεται μετά από εισήγηση της Κυβερνητικής Επιτροπής Κρατικής Αρωγής του άρθρου 13, σύμφωνα με το άρθρο 12Α του ν. 4797/ 2021 (Φ.Ε.Κ. Α’ – 66), καθώς και αιτήματος του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Αναφορικά, δε, με την πραγματοποίηση αυτοψιών και την καταγραφή των ζημιών σε πληγείσες επιχειρήσεις, σύμφωνα με το άρθρο 16 του ν. 4797/ 2021 (Φ.Ε.Κ. Α’ – 66) και το άρθρο 1 της υπ’ αριθ. 74617ΕΞ2021/23.06.2021 Κ.Υ.Α. (Φ.Ε.Κ. Β’ – 2670), «η εκτίμηση και η καταγραφή των ζημιών σε επιχειρήσεις που επλήγησαν από θεομηνίες της περ. α του άρθρου 3 του ν. 4797/2021 γίνεται από τις αρμόδιες επιτροπές κρατικής αρωγής που συστήνονται κατά περίπτωση με απόφαση του αρμόδιου Αντιπεριφερειάρχη».
Στη βάση των ανωτέρω, σας γνωρίζουμε ότι μέχρι 03.03.2026 δεν έχει εκδοθεί Κ.Υ.Α. οριοθέτησης της ΠΕ Κέρκυρας της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων, για θεομηνία.
Επίσης, η Κυβερνητική Επιτροπή Κρατικής Αρωγής (Κ.Ε.Κ.Α.), η οποία συστάθηκε και συγκροτήθηκε με την υπ’ αριθ. 3 της 29ης.03.2021 Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου (Φ.Ε.Κ. Α’ – 56), όπως ισχύει, αποτελεί τον μηχανισμό που συντονίζει και διασφαλίζει σε εθνικό επίπεδο την υλοποίηση του θεσμικού πλαισίου για την κρατική αρωγή. Μεταξύ των αρμοδιοτήτων της Κ.Ε.Κ.Α. είναι και η ιεράρχηση των προτεραιοτήτων ως προς την κατανομή των διαθέσιμων πόρων για την προώθηση στοχευμένων μέτρων κρατικής αρωγής.
Δυνάμει της υπ’ αριθ. 43903/27.04.2022 Κ.Υ.Α. (Φ.Ε.Κ. Β’ – 2112), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, καθορίζεται η διαδικασία χρηματοδότησης των πληγέντων υποδομών των Ο.Τ.Α. από φυσικές καταστροφές.
Σύμφωνα με την ανωτέρω Κ.Υ.Α., η οποία αφορά στην προγραμματική περίοδο 2021- 2025, μεταξύ των Υπο-Προγραμμάτων του Ειδικού Προγράμματος Φυσικών Καταστροφών είναι
και το Υπο-Πρόγραμμα Υποδομών Ο.Τ.Α., με Φορείς χρηματοδότησης τις Περιφέρειες και το Υπουργείο Εσωτερικών που αναλαμβάνουν αρμοδιότητες διαχείρισης. Επιλέξιμες δαπάνες για το Υπο-Πρόγραμμα είναι α) έργα για την επαναφορά των πληγεισών υποδομών αρμοδιότητας
O.T.A. σε κατάσταση ασφαλή και λειτουργική σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, β) έργα που στοχεύουν στην αιτιολογημένη βελτίωση της ανθεκτικότητας υφιστάμενων υποδομών αρμοδιότητας O.T.A. σε εξαιρετικά ευάλωτες περιοχές, γ) έργα που αφορούν στην εφαρμογή κατάλληλων μέτρων πρόληψης νέων κινδύνων καταστροφών στις πληγείσες υποδομές αρμοδιότητας O.T.A. προκειμένου να μετριαστούν/ αντιμετωπιστούν οι αρνητικές επιπτώσεις μελλοντικών ακραίων κλιματικών γεγονότων και δ) δαπάνες διοικητικής υποστήριξης σύμφωνα με την παρ. 1α του άρθρου 55 «Πόροι – Οικονομική διαχείριση» του ν. 2218/ 1994 (Φ.Ε.Κ. Α’ – 90), Κεφάλαιο Β` «Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης».
Δικαιούχοι του Προγράμματος είναι οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Α’ και Β’ βαθμού, οι Σύνδεσμοι Δήμων και τα Νομικά Πρόσωπα των Ο.Τ.Α. που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές, οι οποίοι δύνανται να αποστέλλουν αιτήματα χρηματοδότησης έργων φυσικών καταστροφών, στις αρμόδιες διευθύνσεις του Υπουργείου Εσωτερικών ή/ και του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Εν συνεχεία, η Διεύθυνση Διαχείρισης Εθνικού ΠΔΕ (Δι.Δι.Ε.Π.) του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών συγκεντρώνει τα αιτήματα και τα διαβιβάζει στην Κ.Ε.Κ.Α..
Η Κ.Ε.Κ.Α. εισηγείται στον αρμόδιο για το ΕΠΑ Υπουργό του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, για την κατανομή των πόρων για ένταξη ή τροποποίηση έργων. Μετά την εισήγηση της Κ.Ε.Κ.Α., η αρμόδια Υπηρεσία διαχείρισης του Υπουργείου Εσωτερικών ή της Περιφέρειας δημοσιεύει σχετική πρόσκληση προς τους Ο.Τ.Α. για την ένταξη των έργων.
Αναφορικά με την ΠΕ Κερκύρας -και μετά από σχετικές εισηγήσεις της Κ.Ε.Κ.Α.- έχουν εγκριθεί συνολικά κατανομές πόρων 2.620.000 ευρώ για εντάξεις έργων αποκατάστασης ζημιών από φυσικές καταστροφές, οι οποίες αναλύονται κάτωθι:
• 200.000 ευρώ στον Δήμο Νότιας Κέρκυρας για αποκατάσταση ζημιών σε δίκτυα και υποδομές από φυσικές καταστροφές.
• 420.000 ευρώ στον Δήμο Κεντρικής Κέρκυρας και ΔΝ για επείγουσα αντιμετώπιση κατολισθητικών και λοιπών φαινομένων μετά από έντονα καιρικά και πλημμυρικά φαινόμενα και στην περιοχή Οικισμού Βιρού και για αποκατάσταση βατότητας δημοτικού οδικού δικτύου στον οικισμό Αγίου Γεωργίου Αργυράδων και την Κοινότητα Χλωμού.
• 2.000.000 ευρώ στον Δήμο Βόρειας Κέρκυρας για κάλυψη διαχείρισης και αποκαταστάσεις ζημιών από τις πυρκαγιές το καλοκαίρι του 2023 και για αποκατάσταση ζημιών σε δίκτυα και υποδομές μετά από φυσικές καταστροφές.
Επιπλέον, έπειτα από εισήγηση της Κ.Ε.Κ.Α., εγκρίθηκε χρηματοδότηση ύψους
9.900.000 ευρώ προς την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων για την ένταξη δεκαέξι (16) έργων για την αντιμετώπιση του καιρικού φαινομένου από τη 18η έως την 30ή Νοεμβρίου 2025 που έπληξε την ΠΕ Κέρκυρας.
Τέλος, δυνάμει της υπ’ αριθ. Α4447/08.10.2025 (ΑΔΑ: 9ΧΞΓ46ΝΠΙΘ-7ΦΝ) Απόφασης της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, αποφασίστηκε η παράταση κήρυξης σε κατάσταση Έκτακτης Ανάγκης Πολιτικής Προστασίας: • του Δήμου Νότιας Κέρκυρας, • του Δήμου Βόρειας Κέρκυρας και του Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας & Διαποντίων Νήσων της Περιφερειακής Ενότητας Κέρκυρας της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων καθώς εξακολουθούν να ισχύουν οι λόγοι κήρυξης και
το έργο της διαχείρισης των συνεπειών που προέκυψαν από έντονα καιρικά φαινόμενα (ισχυρές βροχοπτώσεις, πλημμύρες) που εκδηλώθηκαν από τις 12 έως και τις 14-11-2019 καθώς και στις 14-10-2021 στις παραπάνω περιοχές, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Η εν λόγω παράταση κήρυξης ισχύει από την ημερομηνία λήξης της προηγούμενης Απόφασης και για έξι (6) μήνες, ήτοι έως και 16 Απριλίου 2026.
Βάση της ανωτέρω Απόφασης μπορούν να δρομολογηθούν από τους αρμόδιους Φορείς – με τη διαδικασία του κατεπείγοντος- δράσεις και έργα πολιτικής προστασίας για την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών και τη διαχείριση των συνεπειών, όπως για παράδειγμα έργα αποκατάστασης των υφιστάμενων υποδομών.
Όσον αφορά στα ζητήματα που δεν άπτονται των αρμοδιοτήτων μας, και προκειμένου να δοθεί μια σαφής και ολοκληρωμένη απάντηση επί των τεθέντων ερωτημάτων, αρμόδια να σας ενημερώσουν είναι τα συνερωτώμενα Υπουργεία.
