Η κατάληψη της Κέρκυρας από τους Γάλλους Δημοκρατικούς στις αρχές του 19ου αιώνα, είχε φέρει προ των πυλών και την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων το 1809 στο νησί των Φαιάκων, ένα χρόνο μετά την ίδρυση της Ιονίου Ακαδημίας!
Μέχρι την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους η ιδέα του Ολυμπισμού ήταν παρούσα στον ελληνικό χώρο, με διάφορες μορφές . Κυρίως, μέσω διάσημων και μη, εκπροσώπων του ευρωπαϊκού, αλλά και νεοελληνικού διαφωτισμού.
Οι Ολυμπιακοί της αρχαιότητας υπήρξαν ,βεβαίως, πάντοτε αντικείμενο θαυμασμού, ιδιαίτερα την περίοδο της Αναγέννησης. Τότε, που ευρύτερα ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός ήταν τροφοδότης λογίων και ουμανιστών, μελετήθηκε συστηματικά και αναδείχτηκε σε θεμελιώδη παράγοντα του ευρωπαϊκού πολιτισμού.
Αρκετές φορές και σε διάφορα επίπεδα εκφραζόταν η ευχή και η επιθυμία να οργανωθούν αγώνες, ανάλογοι με τους αρχαίους. Η ιδέα ήταν διάχυτη κατά την περίοδο του κλασικισμού και του νεοκλασικισμού, όταν πολλοί περιηγητές έφταναν ως την ερειπωμένη και θαμμένη στο χώμα Ολυμπία.
Υπάρχουν πολλοί ιστορικοί κρίκοι, που συνδέουν την αναβίωση από τα προεπαναστατικά χρόνια μέχρι την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους. Ένας σχετικά άγνωστος ισχυρός δεσμός εντοπίζεται στα Επτάνησα.
Οι Ιακωβίνοι της Κεφαλλονιάς
Ήδη, από την περίοδο της πρώτης γαλλικής κατοχής στα Ιόνια νησιά (1797-99) ο ριζοσπαστικός σύλλογος των Ιακωβίνων, που είχε συγκροτηθεί στην Κεφαλονιά , την προβάλλει ανάμεσα στα προωθημένα κοινωνικο-πολιτικά αιτήματα , που διατυπώνει. Ανάμεσα στις χαρακτηριστικές διεκδικήσεις του βρισκόταν «η ανακαίνισις των Ολυμπιακών Αγώνων και εθίμων της αρχαίας προγονικής θρησκείας, όπως αποφανθώσιν οι νεώτεροι Κεφαλλήνες εντελώς αρχαιότατοι Ελληνες».
Τοπικιστικά μεν τα κίνητρα, αλλά όχι χωρίς ευρύτερο ενδιαφέρον. Στον απόηχο της εκτίμησης , που έτρεφε η Γαλλική Επανάσταση για το δημοκρατικό αθλητικό ιδεώδες (το Διευθυντήριο πανηγύρισε στο Πεδίον του Άρεως την ανασύσταση των «Ολυμπιακών»), η ιδέα μιας αναβίωσης ωριμάζει.
Έτσι, κατά τη δεύτερη γαλλική κατοχή (1807-1814) θα προκηρυχτούν Ολυμπιακά βραβεία , με πρωτοβουλία της «Ιονίου Ακαδημίας».
Τα «ολυμπιακά» σχέδια
Σε μια μεταγενέστερη πηγή (εφημερίδα «Αθήναι» στο φύλλο της 8ης Απριλίου του 1906 κατά την περίοδο της αθηναϊκής μεσο-ολυμπιάδας) παρατίθεται μια μοναδική περιγραφή τους, που έγινε και αντικείμενο παρουσίασης σε συνέδριο της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής:
«Δεν είναι πολύ γνωστόν ή ελησμονήθη ότι προ ενός αιώνος έγινεν απόπειρα επί Ελληνικού εδάφους προς ανασύστασιν των Ολυμπιάδων. Τον Αύγουστον του 1807 οι Γάλλοι είχον καταλάβει εκ δευτέρου την Κέρκυραν. Μετά εν ακριβώς έτος την 15η Αυγούστου 1808 η Ιόνιος ακαδημία ετέλει τα εγκαίνια της …Ο επί της Γαλλικής γλώσσας γραμματεύς (είχε υποβάλλει σε κείνη τη συνεδρίαση υπόμνημα υπέρ της ελληνικής γλώσσας) υπενθύμιζε εις την Ακαδημίαν ότι το 1808 οι Έλληνες ήθελον εορτάσει δι΄ αγώνων το πρώτον έτος της 647ης Ολυμπιάδος, εάν η Ελλάς εξηκολούθη τελούσα άνευ διακοπής τας εορτάς της ενδόξου περιόδου του εθνικού της βίου».
Οριζόταν «απονομή των βραβείων μετά τετραετίαν (15 Αυγούστου 1812), δηλαδή το πρώτον έτος της 648ης Ολυμπιάδος». Η πρόταση που κατατέθηκε ήταν να διεξάγονται πνευματικοί αγώνες, οι οποίοι θα διατηρούσαν τα χαρακτηριστικά των αρχαίων. Θ’ ακολουθούνταν η ολυμπιακή χρονολόγηση, ως συνέχεια της αρχαίας, προβλεπόταν η απονομή βραβείων για τα καλύτερα ελληνικά βιβλία και την καλύτερη μετάφραση μνημειώδους γαλλικού έργου στα ελληνικά. . Στην αίθουσα συνεδριάσεων της Ακαδημίας θα υπήρχε «κότινος στέφανος», που θα περιέβαλε «το μέτωπον του νικητού». Σ΄ επιγραφή θα αναγράφονταν η αρίθμηση της Ολυμπιάδας «ότε ετελέσθη ο αγών» Ο νικητής θα έπαιρνε μετάλλιο «εκ σιδήρου», επειδή «τοιούτον ήτο το νόμισμα των Λακεδαιμονίων»!
Στο σχετικό πρόγραμμα αναφερόταν ως ημερομηνία έναρξης των αγώνων ο «Αύγουστος του δευτέρου έτους της 647ης Ολυμπιάδος (1809)»
Η κατάρρευση της αυτοκρατορικής Γαλλίας (1814) και ο τερματισμός της γαλλικής κατοχής στα Επτάνησα έθεσε τέρμα και στη ζωή της Ακαδημίας
Και ύστερα, ήρθαν οι Άγγλοι…
Ακολούθησε η διάλυσή και ο θεσμός έμεινε στα χαρτιά , μετά την επανίδρυσή της αργότερα επί αγγλοκρατίας.
Πέραν της «Ολυμπιάδας», όμως, και ανεξαρτήτως από τη γαλλική φιλεπαναστατική προπαγάνδα του γραμματέα της Ακαδημίας για τη γαλλική γλώσσα, η εισήγηση εκείνη του Γάλλου Ch. Dupin (πολύ γνωστός κατοπινά μαθηματικός, μηχανικός, οικονομολόγος και πολιτικός ως το θάνατό του το 1873) έχει και μια άλλη ιδιαίτερη σημασία.
Ήταν ένας ύμνος για την ελληνική γλώσσα και το λαμπρό μέλλον της. Μαζί με την «αναβίωση » του έθνους. Οι αυταπάτες για την απελευθέρωση της Ελλάδας, μέσω της Γαλλίας, δεν είχαν ακόμη τότε διαψευστεί.
